Famicom/Nintendo Entertainment System, hay còn gọi là NES là hệ máy trò chơi điện tử đầu tiên trên nền 8 bit được phát triển bởi hãng Nintendo.Trở về những năm đầu 80,đây là thời kì khủng hoảng nhất của những hệ máy cũ,vốn rất to và cồng kềnh với nhiều nút điều khiển mà chỉ chơi được các game giản đơn. Đã có lúc mọi người nghĩ rằng không thể phát triển hơn được nữa.sau khi nhìn thấy 4 hệ máy ra đời vào đầu năm 1982 là Atari 5200 ,Emerson Arcadia 2001,Coleco Gemini,Mattel Intellivision II đều tàng tàng giống nhau và không thể khắc phục những nhược điểm trước đó.Có thể nói đó là thời kì khó khăn nhất của hệ máy trò chơi điện tử.

Tuy nhiên trong cùng thời gian đó,ở Nhật,hãng Nintendo đã nhìn thấy những điểm mạnh và yếu của các hệ máy trước và tìm cách khắc phục nó.Họ đã tạo ra 1 sản phẩm phần cứng khá nhỏ gọn và quan trọng hơn cả là cái máy mới này có thể kết hợp và biểu thị kết quả trên tivi màn hình màu,đây là bước ngoặt đánh dấu việc trò chơi điện tử trở thành 1 phần của cuộc sống hiện đại.Cha đẻ của hệ máy là Masayuki Uemura,chiếc máy đầu tiên được phát hành tại Nhật vào 15 tháng 7 năm 1983 với giá là 14800 yên và tên của nó là Nintendo Family Computer (Famicom).Tuy nhiên,nó đã vấp phải 1 số lỗi phần cứng do trong quá trình sản xuất 1 số thiết bị được thay thế bằng những thiết bị rẻ tiền hơn để giảm giá thành.Ngay sau đó,các sản phẩm lỗi này được thu lại để chỉnh sửa,thay thế bằng motherboard mới.Ngay lập tức nó trở thành cơn sốt và được liệt vào danh sách những sản phẩm bán chạy nhất cuối năm 1984.Sau thành công này,Nintendo bắt đầu chiến dịch tung ra trên toàn thế giới và mục tiêu đầu tiên là Bắc Mỹ.

Tháng 7/1985,tại Mỹ ,Nintendo đưa ra phiên bản nâng cấp mới của Famicom ở Consumer Electronics Show (CES). Và đến 18/10/1985 thì chính thức phát hành tại Mỹ và được lấy tên là Nintendo Entertainment System (NES) .(các nước khác ở Bắc Mỹ là tháng 1/1986).Công cuộc chinh phục và nắm giữ thị trường về game của Nintendo bắt đầu.Nes đã không phụ lòng người đã tạo ra nó.Trong vòng 5 năm(85-90) không có bất kì hệ máy nào vượt qua được nó trước khi Sega tung vào thị trường hệ máy Sega Genesis đe doạ trực tiếp đến sự thống trị này,bắt đầu cuộc chiến nổi tiếng trong lịch sử game mà sau này ai cũng biết.


Đây là đàn anh,còn dưới là đàn em cũng không chịu kém cạnh


Hệ máy "khai quốc công thần" cho serie các máy trò chơi điện tử hiện đại.


"Game mà không cần nói ai cũng biết nó là game gì".

Sự độc quyền gần như hoàn toàn của Nintendo trên thị trường trò chơi video đã tạo ra ảnh hưởng chi phối đối với ngành công nghiệp này, còn hơn cả Atari trong thời kỳ hoàng kim của mình đầu những năm 1980. Nhiều hoạt động kinh doanh của Nintendo trong giai đoạn này bị chỉ trích và có thể đã góp phần làm cho thị phần của hãng bị suy giảm vào đầu những năm 1990. 
Nintendo đã tiên đoán và khuyến khích sự tham gia của các bên phát triển thứ ba với các điều kiện ngặt nghèo của mình. Theo đó, chip chống hàng giả đã được “cấy” vào từng máy và từng băng game được cấp phép chính thức. Nếu chip trong máy không thể nhận biết chip trên băng thì trò chơi không hoạt động. Nintendo đã kết hợp việc này với chiến dịch giới thiệu nhãn hiệu chất lượng Nintendo. Hoạt động quảng cáo này vô hình trung đã cho rằng những trò chơi được dán mác là tốt và tất nhiên, game không có mác này là tồi. 

Chính điều này đã làm cho các nhà phát triển game buộc phải trả một khoản phí đăng ký cho Nintendo và mua bộ công cụ phát triển từ hãng. Nintendo đã kiểm tra và sản xuất tất cả các game tại cơ sở của mình, nắm quyền định giá và kiểm duyệt những băng game mà họ cho là không thể chấp nhận được; đồng thời quyết định số lượng băng game mà họ sẽ sản xuất; ra giới hạn các trò chơi mà một nhà phát hành tung ra trong khoảng thời gian nào đó (5 đầu trò chơi/ năm). Chính giới hạn “quota” này đã khiến một số hãng lập thêm chi nhánh để phá vỡ chính sách của Nintendo. 

Cách làm này có mục đích là không chỉ kiểm soát chặt chẽ các nhà phát triển mà còn nhằm điều khiển thị trường. Năm 1988, Nintendo bắt đầu bố trí một “cơn sốt” khan hàng để kích cầu. Giám đốc phụ trách quan hệ công chúng (PR) của Nintendo tại Mỹ, Peter Main, đã từ chối tất cả đơn đặt hàng của những đại lý bán lẻ. Rất nhiều cửa hàng trong số đó thu phần lớn lợi nhuận từ việc bán phần cứng và phần mềm của Nintendo nhưng họ chẳng thể làm gì được. Trong năm này, hơn 33 triệu băng game NES được bán trên thị trường Mỹ nhưng ước tính nhu cầu thực tế là 45 triệu. Do Nintendo quản lý toàn bộ việc sản xuất băng game nên họ có thể áp đặt quy định này lên các nhà phát triển bên thứ ba. Chính sự hạn chế sản xuất đó đã khiến cho các công ty loại nhỏ không còn đất sống vì dù nhu cầu thị trường có cao đến đâu, họ vẫn chỉ nhận được lợi nhuận như vụn bánh mỳ từ “hạn ngạch” ít ỏi mà Nintendo phân bổ. 

Tình hình đã khiến một số công ty buộc phải sản xuất các trò chơi không được cấp phép hoặc từ chối trả phí bản quyền, hoặc tự sản xuất băng game sau khi Nintendo từ chối yêu cầu của họ. Nhiều công ty đã “sáng tạo” ra những bo mạch có dùng chân điện áp để phá hỏng chip bảo mật dùng trong máy NES. Atari thì sản xuất ramột loạt sản phẩm NES dưới cái tên Tengen và áp dụng chiêu bài khác: họ đã lấy được bản mô hình chip bảo mật của NES từ Văn phòng thương hiệu và bằng sáng chế Mỹ bằng cách giả vờ nói rằng họ cần minh chứng để chống lại sự vi phạm bản quyền trong một vụ kiện. Sau đó hãng này đã dùng các tài liệu đó để thiết kế chip Rabbit (con thỏ) giống y hệt các chức năng của 10NES. Thế là Nintendo quay ra kiện Tengen vì hành động này và tất nhiên, Tengen thua do đã sử dụng trái phép sáng kiến của Nintendo. Còn lời buộc tội độc quyền của Tengen đối với Nintendo thì chưa bao giờ được phán quyết.

Cho đến đầu những năm 1990, khi dòng máy Genesis của Sega gặt hái được thành công thì Nintendo thực sự gặp phải đối thủ thực sự và buộc lòng phải đánh giá lại thái độ đối với các nhà phát triển. Nhưng phần nhiều trong số đó đã “đánh hơi’ được các hệ máy mới. Khi Nintendo phát hành NES 2 thì chip 10NES đã được bỏ đi, chấm dứt thời kỳ thống trị “độc tài” đối với các nhà phát triển thứ 3. 

Dường như đó là quy luật chung của các hãng sản xuất,ngay cả Sega khi sản xuất hệ băng cũng làm những điều tương tự,tuy nhiên ít hơn và không thể hiện rõ như Nintendo mà thôi.

Có lẽ ở Việt Nam thì đây là hệ máy đầu tiên được biết đến và không ít người có tuổi thơ "dữ dội" đi cùng với nó.Nhưng nó ra sao và những điều thú vị về nó thì chắc chẳng có mấy ai biết nhiều.Để rõ hơn thì trước tiên phải xem qua thông số kĩ thuật của máy nào:

*Processor: 6508 8-bit (using a custom Motorola 6502 class) 
*Processor speed: 1.79 Mhz 
*Resolution: 256x224 (ntsc) or 256x239 (pal) 
*Colors available: 52 
*Max Colors on screen: 16, 24 or 25. 
*Max sprites: 64 
*Max sprites per line: 8 
*Sprite size: 8x8 or 8x16 
*Picture Scroll: 2 h.v 
*RAM: 16 Kbit (2kb) 
*Video RAM: 16 Kbit (2kb) 
*Min/Max cart size: 192 Kbit - 4 Mbit 
*Sound: PSG sound, 5 channels
*2 square wave
*1 triangle wave
*1 noise
*1 PCM

Nhìn vào đây và so sánh nó với các hệ máy mới ra bậy giờ thì quả thật không thể tưởng tượng nổi phải không.( Vậy mà có thời chúng ta yêu nó say đắm,thậm chí phải nhịn ăn sáng mới có xiền chơi.>_< ).Điều đặc biệt nhất ở đây là chúng ta luôn gọi hệ máy này là "máy điện tử 4 nút" mà không hề biết rằng , hệ máy này chính xác chỉ có 2 nút A và B chứ không phải 4 nút như các hàng bày bán trên thị trường. Hai nút thêm ấy là auto control của 2 nút kia được thêm vào để ấn đỡ mỏi tay (cũng là khẳng định đấy là hàng nhái chính hiệu của Trung Quốc ^_^ ).

Lý do sự nhầm lẫn này cũng khá đơn giản là vì Famicom chỉ được bán trên đất Nhật và NES chỉ có trên đất Mỹ. Ở các thị trường khác, loại máy này được bán ra với số lượng rất hạn chế hoặc xuất hiện dưới dạng "hàng xách tay", "hàng nhái". Không những thế, hồi đó nước ta bị cấm vận,cộng với thời kì bao cấp nên chỉ có toàn hàng Trung Quốc lùa về.Không những thế,nó nhái cả tay điều khiển 2 hệ máy này luôn.Nhầm lẫn là không tránh khỏi,điều này ảnh hưởng ngay cả đến hệ máy Sega Genesis trong khi nó chỉ có 3 nút điều khiển thì ở VN thành 6 nút (mà nhiều người vẫn khẳng định đấy là hàng chính gốc >_< ).


"Tớ" mới là xịn nè,thèng giống tớ có 4 nút là nhái đấy.

Và đây là phát sinh ra 1 câu hỏi là giữa Famicom/Nintendo Entertainment System khác nhau ở chỗ nào???Một câu hỏi khó đấy chứ,về phần cứng thì hai hệ máy này giống nhau còn về phần hệ thống thì có vài điểm khác nhau,đó là:

Thiết kế bên ngoài. Famicom có khe cắm ở trên thân máy, do đó các băng video phải cắm dựng đứng; còn NES có khe cắm ở ngay đằng trước nên nhiều người gọi vui là "lò nướng bánh". Màu sắc của Famicom là đỏ và trắng còn NES được phối màu xám, đen và đỏ. 

- Chân cắm. Dòng sản phẩm đầu tiên chỉ có 60 chân cắm còn NES thì có tới 72 chân và do đó có kích thước lớn hơn. 12 chân cắm thêm vào là dành cho chip bảo mật. Mới đầu, nhiều băng trò chơi dùng trên máy Famicom có thể gắn kèm một nắn dòng để nhét vừa vào khe của máy NES. 

- Bo mạch bảo mật. Do Famicom không có phần cứng bảo mật nên những băng game chưa được cấp phép (cả hợp pháp lẫn hàng lậu) đều rất phổ biến trên thị trường Mỹ và Nhật Bản. Để khắc phục tình trạng đó, máy NES đã có thêm chip bảo mật mang mã hiệu 10NES và thách thức những kẻ làm hàng lậu. 

- Bộ điều khiển. Thiết kế ban đầu của Famicom bao gồm các bộ điều khiển cố định. Ngoài ra, bộ điều khiển trong phiên bản thứ hai còn có thêm microphone để dùng cho một số trò chơi nào đó.
Bộ điều khiển dùng cho Famicom và máy NES đều có kiểu dáng “cục gạch” với 5 nút bấm đơn giản: Hai nút đỏ có tên A và B, 1 nút Start, một nút Select và các phím mũi tên lên, xuống, sáng trái phải tạo thành hình chữ thập (gọi là D-pad) do kỹ sư Gunpei Yokoi thiết kế để thay thế cần điều khiển (joystick) cồng kềnh mà các máy chơi game trước đó sử dụng. 

Mô hình Famicom nguyên thủy có hai bộ điều khiển, cả hai đều được gắn cố định vào mặt sau của máy. Bộ điều khiển thứ hai không có nút Start và Select nhưng lại có một microphone nhỏ. Tuy nhiên, khá ít trò chơi tận dụng chức năng này. Đến đời NES thì không dùng đến điều khiển cố định nữa, thay vào đó là hai cổng 7 chân cắm tùy chọn được nối vào mặt trước của máy. Khác với Famicom, các bộ điều khiển trong NES lại giống nhau – thiết bị thứ hai không có microphone mà có nút Start và Select.

Có rất nhiều bộ tay cầm đặc biệt được thiết kế để sử dụng với từng game cụ thể dành cho máy nhưng lại tỏ ra khá "vô tích sự", ví dụ như NES Zapper (súng ánh sáng), Power Glove (găng tay sức mạnh). Famicom nguyên mẫu có cổng mở rộng DB-15 ở mặt trước để kết nối với các thiết bị bổ trợ. Còn trên máy NES thì những bộ điều khiển đặc biệt này được kết nối với một trong hai cổng ở mặt trước của máy. 

Găng tay thì chưa thử bao giờ chứ súng thì bùm rồi.

Đến gần giai đoạn cuối trong thời kỳ hoàng kim của NES, khi AV Famicom được phát hành, thiết kế của bộ điều khiển game mới được chỉnh sửa đôi chút. Dù các nút về cơ bản vẫn được giữ nguyên, thiết kế của tay cầm đã bỏ đi hình dáng “cục gạch” mà thay vào đó là hình “khúc xương chó”, khiến người ta liên tưởng đến tay cầm của máy Super Nintendo (SNES) về sau này. Ngoài ra, AV Famicom và SNES còn thay bộ điều khiển cố định bằng các cổng có thể tháo rời. 

*Những điểm thiết kế khó chịu của máy:
Khi Nintendo phát hành NES ở Mỹ, mô hình máy được cố tình thiết kế khác đi so với các loại máy chơi game trước đó để tránh tình trạng mất danh tiếng như các “tấm gương tày liếp” trong vụ khủng hoảng năm 1983. Một trong những cải tiến đó là hãng đưa khe cắm băng vào mặt trước của máy với lực ấn mạnh (zero insert force, viết tắt là ZIF). Tuy nhiên, do không thử nghiệm kỹ càng trước khi phát hành nên sự cố đã xảy ra: nút báo điện màu đỏ bị nhấp nháy. Khe cắm băng của NES chỉ hoạt động tốt khi phần chân cắm và băng game trong tình trạng sạch sẽ và các chân cắm phải mới.Không may là việc tra băng, tháo băng liên tục lại làm cho các chân cắm “tã” khá nhanh và thiết kế ZIF khiến cho bụi bẩn tấn công mạnh vào khe cắm. Hơn thế nữa, chip 10NES trong phiên bản mới tỏ ra khó tính và đòi hỏi một khoảng thời gian chính xác để hệ thống nhận băng. Vì cả máy NES và băng game phần lớn là do trẻ em sử dụng nên tình trạng dính bẩn là rất thường xuyên. Điều này khiến cho chip bảo mật không thể kết nối chính xác với máy và khiến đèn LED nhấp nháy, đồng thời từ chối quá trình nhận băng. Thường thì rắc rối này được giải quyết tạm thời bằng cách thổi bụi đi, nhưng tất nhiên “hơi ẩm” lại càng làm cho tình trạng máy trở nên tồi tệ và các băng game quá “mất vệ sinh” tiếp tục cần đến cồn để rửa. Trong nhiều trường hợp, sau một vài năm sử dụng, phần chân cắm không thể sử dụng được nữa.

Đấy cũng là điểm mà sau này Sega Genesis khắc phục và vượt lên so với Nes.Dù sao đi nữa thì với số lượng game đồ sộ như vậy thì cũng đáng để chúng ta tìm lại tuổi thơ với những game không bao giờ có thể quên như Contra,bóng đá chưởng,Xe Zíp,bắn tăng.....

(nguồn thichgame.blogspot.com )